Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar Bozukluk, ‘iki uçlu duygudurum bozukluğu’ ya da ‘manik-depresif bozukluk’ olarak da bilinir. Bu hastalığın mani ve depresyon olmak üzere iki dönemi vardır. Bipolar bozukluk ataklar halinde alevlenme dönemleri ve bu ataklar arasında yatışma dönemleri ile seyreder. İki atak arasında genellikle hasta tamamen normale döner.

Manik atak, duygudurumun çok yükseldiği, kişinin aşırı coşkulu olduğu dönemdir. Bu dönemde abartılı düşünceler, özgüvende artış, büyüklük düşünceleri, aşırı enerjik hissetme, ayağı yere basmayan projeler, çok para harcama, sonuçlarını düşünmeden ani kararlar verme, uykuda azalma, hatta uyku ihtiyacını reddetme, konuşma hızı ve miktarında artış, hızlı araç kullanma, öfke patlamaları gibi belirtiler görülebilir.

Depresif dönem ise manik dönemin tam tersidir, kişi çökkündür. Mutsuzluk, karamsarlık, umutsuzluk, özgüvende azalma, suçluluk-değersizlik düşünceleri, iştahsızlık, uyku bozukluğu, ölüm-intihar düşünceleri gibi belirtiler görülebilir.

Bipolar bozukluk, toplumda %1-2 oranında görülür. Hastalığın başlangıç yaşı ortalama 20-25’tir. Hastalığın ortaya çıkma nedenleri genetik faktörler ve beyindeki kimyasal düzenin bozulmasıdır. Stresli yaşam olayları, bipolar bozukluğun ilk hastalık döneminin ortaya çıkmasını tetikleyebilir.

Bu hastalığın bir diğer özelliği mevsimsel olmasıdır. İlkbahar-yaz aylarında daha çok taşkınlık, coşkunluk yaşarken, sonbahar-kış aylarında ise çökkünlük, depresyon yaşanır. Özellikle ilkbahardan yaza geçiş ayları manik atak için en riskli dönemdir.

Bipolar Bozukluk Nasıl Tedavi Edilir?

İki uçlu duygudurum bozukluğu tedavisinde ilk sırada ilaç tedavileri yer alır. Atakların oluşmasında rol alan beyindeki kimyasal bozukluğa yönelik ilaç tedavileri ile ataklar kontrol altına alınır.  Bu hastalığın ilk on yılında ortalama dört kere atak olur. İlk yıllarda hastalık dönemlerinin arası uzun sürerken, daha sonraki yıllarda bu süre kısalma eğilimi gösterir. Bipolar bozukluk tedavi edilmezse ortalama bir mani dönemi birkaç aya, depresif dönem ise altı aya kadar uzayabilir.

Hastalık dönemleri dışında birçok kişi tamamen normal duyguduruma geri döner. Ancak iyilik dönemlerinde de hastalıktan korunmak için koruyucu tedavi başlanabilir. İlaç tedavisi hastaya ve hastalığın seyrine göre değişir. Kişi için en uygun tedavi hastalığın süresi, atak sayısı, kişinin işlevselliği, aile desteği ve ek hastalık varlığına göre doktoru tarafından belirlenir. Koruyucu tedavide tek ilaç kullanılabileceği gibi, birden fazla ilaç kombinasyonları da önerilebilir. Lityum, valproat, karbamazepin, lamotrijin ve antipsikotikler kullanılan ilaçların bazılarıdır.

İlaç tedavisi dışında kişinin ve yakınlarının hastalığı iyi tanıması için psikoeğitim (hastalıkla ilgili bilgilendirme) çok önemlidir. Atak başladığında hızlı müdahale etmek ve belirtileri tanımak önem taşır. Alkol –madde kullanımı varsa bunlardan uzaklaşma, stresle başa çıkma stratejilerini geliştirme, uyku ve yeme düzenini sağlama, sosyal desteği artırma bipolar bozukluk tedavisinde üzerinde durulan diğer konulardır.